30.  İŞLETMELER DAİRESİ BAŞKANLIĞI

 

  

T.C.

MİLLİ EĞİTİM HAKANLIĞI      

İşletmeler Dairesi Başkanlığı         

13.01.1994

 

            1994 Mali Yılı Bütçe Kanununda Döner Sermayeler İle İlgili Hususlar Bakanlığımıza bağlı okul ve kurumlardan 1480 adedinin bünyesinde;

 

            * Mesleki ve teknik öğretim okullarımızda öğrenim gören öğrencilerin döner sermaye aracılığı ile alınan siparişler ve yapılan işler üzerinde fiilen çalışarak, meslekleri ile ilgili konûları daha iyi öğrenmelerine ve öğrendiklerini kalıcı bir şekilde pekiştirmelerine yardımcı olmak, piyasa ve sanayinin ihtiyaç duyduğu ara insan gücünün piyasa Şartlarında yetiştirilmesine katkı sağlamak,

 

            * Okullarımızda mevcut teknik insan gücü ve makine potansiyelini ekonomiye kazandırmak,

 

            * Öğrenci ve kursiyerlerimizde müteşebbislik ruhunun gelişmesine yardımcı olmak,

 

            * Uygulamalı eğitim için genel bütçeden ayrılan temrin ödeneğini azaltmak,

 

            * Bakanlığın ihtiyaç duyduğu ders araç ve gereçleri ile ders kitaplarının bir kısmının ucuz ve kaliteli bir şekilde üretilmesi ve dağıtımına katkı sağlamak ve benzeri amaçlarla döner sermaye işletmesi kurulmuştur.

 

            Döner sermaye işletmelerimizin daha verimli, rantabl ve kuruluş amaçlarının daha kısa sürede ve maksimum düzeyde gerçekleştirilmesine yardımcı olmak bakımından; 3941 Mali Yılı Bütçe Kanununda döner sermaye işletmelerini ilgilendiren hükümlerle ilgili açıklamaların ve bu konuda uyulması gereken hususların işletmelerimize duyurulması lüzumlu görülmüştür.

 

            1. ALIM LİMİTLERİ:

            Bedeli döner sermayeden karşılanacak her türlü mal ve hizmet alımlarında; Bütçe Kanunu ile 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun ilgili maddelerine atış yapılarak getirilen parasal sınırlar, işletmelerimizde döner sermayeli kuruluşlar ihale yönetmeliğine göre aşağıdaki şekilde uygulanacaktır.

 

            a) Yönetmeliğin 60. maddesine göre mutemet eliyle alım tavanı;

 

            * İllerde, kuruluş merkezlerinde, büyük şehir belediye sınırları içindeki ilçelerde ve nüfusu 50.000'i geçen ilçelerde: 3.000.000- TL

 

            * Diğer ilçelerde: 1.500.000- TL

 

            b) Yönetmeliğin 44. maddesinin (a) fıkrasına göre pazarlıkta alım tavanı. 100.000.000- TL

            c) Yönetmeliğin 3. maddesine göre döner sermaye işletmelerimizde ihale yetkilisi ve yetki limitleri ilgi (c) genelge ile belirlenmiş ve duyurulmuştur. Buna göre işlem yapılacaktır.

            d) Yönetmeliğin 13. maddesinin 1/a fıkrasına göre gazetede yapılacak ihale ilan mecburiyeti tabanı: 100.000.000- TL

            e) Yönetmeliğin 13. maddesinin 2. fıkrasına göre resmi gazetede ihale ilanı mecburiyeti tabanı: 1.600.000-TL

            f) Yönetmeliğin 98. maddesine göre Açık Teklif Usulü ile ihale tavanı: 8.000.000.000.-TL

 

            2. FAZLA ÇALIŞNIA SÜRESİ - ÜCRETİ VE UYULACAK KURALLAR:

            a) Fazla Çalışma Süresi Ve Ücreti:

 

            1994 Mali yılında döner sermayede yapılacak fazla çalışma süreleri ile ödenecek fazla çalışma ücretleri, Bütçe kanununun 16. maddesinin (d) fıkrası ile (K) işaretli cetvele bağlanmıştır.

 

            (K) Cetvelinin III-Fazla çalışma ücreti bölümünün (A) fıkrası 4. bendinde bu husus;

 

            4-Milli Eğitim Bakanlığı: Azami saat ücreti (TL))

 

            a) Bakanlığa bağlı her dereceli okullar ile kurumların atölye ve birimlerinde döner sermaye işleri üzerinde işin gereği olarak, olağan çalışma saatleri dışında fiilen çalışanlara (şoförler ve yardımcı hizmetler sınıfı personeli hariç) öğretim günlerinde günde 3 saati, milli ve dini bayram günleri haricindeki tatillerde günde 3 saati geçmemek üzere okul ve kurum döner sermaye hasılatından, beher iŞ saati için ödenecek fazla çalışma ücretleri bu bölümde belirlenen azami tutarı geçmemek üzere okul ve kurum müdürlerince, personelin üretime katkıları ve işçilik payı göz önünde bulundurularak tespit edilir.:40.000 TL.

 

            Mesleki ve teknik eğitim kurumlarında görevli atölye ve teknik ders öğretmenleri, ilgili mevzuata göre aylıkları karşılığında okutulmakla yükümlü oldukları ders saatlerini doldurduktan sonra, okul idaresince gerekli görüldüğü takdirde haftalık zorunlu ve isteğe bağlı olarak okutabilecekleri ek ders saati sayısı kadar süre ile döner sermaye işleri üzerinde öğrencilerin çalışmalarını düzenlemede ve fiilen çalışmak üzere de görevlendirilebilirse ve bunların fazla çalışma ücreti döner sermaye hasılatından karşılanır. Ancak, bu şekilde görevlendirilen öğretmenlere okullarında veya başka okullarda gece ve gündüz ek ders görevi verilmezse ek ders ücreti ödenmez.

 

            b) Döner sermaye işlerinde görevli Şoförlerle yardımcı hizmetler sınıfı personeline fiilen mesai dışında yaptıkları çalışmalar karşılığında ayda 90 saate kadar okul veya kurum döner sermaye hasılatından ödenmek üzere saat başına; 11.000 TL

 

            5. Yapılan denetim ve inceleme sonucunda, fiilen fazla mesai yapmayanlara yukarıda yer alan hükümlere göre ödeme yapıldığının tespit edilmesi halinde, ilgililer hakkında gerekli kanuni takibat yapılmakla birlikte, ödenen fazla çalışma ücreti %100 fazlası ile birlikte geri alınır. Bu tutarın cezaya ilişkin bölümünün yarısı ödeme yapılan personelden, diğer yarısı ise çizelgesini onaylayandan tahsil edilir." şeklinde hüküm altında alınmıştır.

 

            Fazla çalışma konusunda 1993 yılına göre bazı farklılıklar bulunmaktadır. Madde metninin tetkikinde de görüleceği gibi;

 

            * (A) fıkrası 4. bendinin (a) bendi ile belirlenen ücretin tavan ücret olduğu, okul ve kurum müdürlerinin tavan ücreti geçmemek üzere, personelin üretime katkısı, çalışma performansı, verimliliği ve işçilik payı gibi hususlar dikkate alınarak daha düşük ücret verilebileceği,

 

            * (A) fıkrasına eklenen 5. bendi ile ita amiri, tahakkuk memuru ve saymanlar hakkında idari ve cezai işlem yapılacağı, hüküm altına alınmıştır.

 

İta amirliği, tahakkuk memurluğu ve saymanlık görevini yürüten personelimizin bu hususları göz önünde bulundurulması gereklidir.

 

            b) Fazla Çalışmada Uygulanacak Kurallar:    Döner sermaye işletmelerimizde üretimi ve verimliliği artırarak fiyat ve kalite yönünden piyasa ile aynı seviyeyi tutturabilmek, daha çok sipariş olarak öğrencilerin gerçek işler üzerinde daha fazla uygulama yapmalarına imkan sağlamak bakımından, aşağıdaki hususlara uyulacaktır.

 

            1) Diğer harcamalarda olduğu gibi fazla mesai ödenmesinde de azami tasarrufun sağlanması için ita amirlerine gereken özen gösterilecektir.

            2) Fazla çalışma ücreti hiçbir zaman sosyal yardım gibi görülmeyecek, döner sermaye işleri üzerinde fiilen çalışmayanlara kesinlikle fazla çalışma ücreti ödenmeyecektir.

            3) İşçilik olarak ödenecek fazla çalışma ücretinin tutarı, hiçbir şekilde o iş için belirlenen işçilik ücretini aşmayacaktır.

            4) Döner sermayede fazla çalışma; okul veya kurumun kadrosundaki personel ya da atamaya yetkili amir tarafından döner sermaye işleri üzerinde fiilen çalışmak üzere görevlendirilen personele yaptırılacaktır. Bu Şartları taşımayan personele döner sermayede fazla çalışma yaptırılmayacak ve fazla çalışma ücreti ödenmeyecektir.

            5) Bölüm veya atölyelerdeki döner sermaye çalışması yapılmadığı günlerde, idari personele fazla ücreti ödenmeyecektir.

            6) İşletme ve idari masraflar hesabında yapılan diğer giderler ile fazla çalışma ücreti toplamı "işletme ve idari masraflar karşılığı hesabındaki" miktarı aşamayacaktır.

            7) Fazla çalışma süresi mutlak suretle günlük puantaja bağlanacak, ödemeler bu puantajalar esas alınacak ücret bordrosu ile yapılacaktır.

 

            3. DÖNER SERMAYEDEN ÖDENECEK HARCIRAHLAR:

Döner sermaye işleri için yurt içindeki görevlendirilen personele, görevlendirme onatında döner sermaye işleri için görevlendirildiği açıkça belirtilmek kaydıyla, 1994 mali yılı içerisinde;

 

            a) Aylık / kadro derecesi 1-4 olanlara. 120.000 TL

            b) Aylık / kadro derecesi 5-15 olanlara: 100.000 TL

 

            Üzerinden gündelik ödenecek, diğer hususlarda 6245 sayılı Harcırah kanununu hükümlerine göre işlem yapılacaktır.

 

            4. HARCAMALARDA VİZE LİMİTLERİ:

            Vize limitleri her ne kadar ödemesi genel bütçeden yapılacak harcamalar ile ilgili ise de, döner sermaye ita amirlerinin bilmesinde fayda mülahaza edilmiştir. 1994 mali yılı içerisine, 1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanununa göre genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin harcamayı gerektirecek taahhüt ve sözleşme tasarılarından;

 

            a) Miktarı 1.000.000.000.- liraya kadar olanlar Maliye Bakanlığı vizesi dışındadır.

            b) Miktarı 1.000.000.000- lira ile 5.000.000.000. lira arasında olanlar;

 

            * Kuruluş merkezlerinde, askeri kurum ve birliklerde yapılanlar Maliye Bakanlığınca,

 

            * Diğerleri Maliye Bakanlığı adına bizzat il valileri veya görevlendirecekleri vali yardımcılarına,

 

            c) Miktarı 5.000.000.000. lirayı geçenlerin Maliye Bakanlığınca, vize edileceği hüküm altına alınmıştır.

 

            5. SÜREKLİ VE GEÇİCİ İŞÇİ KADROLARININ KULLANIMI:

            a) Sürekli İşçi Kadroları:

 

            1994 Mali yılı bütçe kanunun 46. maddesi ile memur ve sürekli işçi kadrolarının kullanımı, Maliye Bakanlığının iznine bağlanmıştır. Döner sermaye işletmelerimizin kendilerine tahsis edilen işçi kadroları ile Milli Eğitim Müdürlükleri bünyesinde bulunan sürekli işçi kadrolarından; 31.12.1993 tarihi ile boş olanları ile bu tarihten sonra herhangi bir nedenle boşalacaklara, Bakanlığımız İşletmeler Dairesi Başkanlığından yazılı izin alınmadan kesinlikle atama yapılmayacaktır.

 

            b) Geçici İşçi Kadroları:

 

            1994 mali yılı bütçe kanununun 48. maddesi ile geçici işçi kadrolarının kullanımı maliye bakanlığının iznine bağlanmıştır. 1994 mali yılında kullanılmak üzere 9.000 adam / aylık geçici işçi vizesi alınması için işlemler sürdürülmektedir. Vize geldiğinde talep ve ihtiyaca göre dağıtımı yapılacaktır. Döner sermaye işletmelerimiz, 1994 içerisinde kullanılmak üzere bakanlığımız işletmeler dairesi Başkanlığından vizeli kadro gelmeden geçici işçi almayacaklardır.

 

            1994 mali yılı içerisinde geçici işçi çalıştırmak isteyen döner sermayeli okul ve kurumlarımızdan, bugüne kadar talepte bulunanlara ocak ayı içerinde kadro tahsisi yapılacaktır. Ancak 1994 mali yılı içerisinde geçici işçi kadrosuna ihtiyacı olup ta, herhangi bir nedenle kadro talebinde bulunmayan işletmelerimiz; gerekçeli yazılı taleplerini en geç 31 Ocak 1994 tarihine işletmeler dairesi başkanlığına göndereceklerdir. Bu tarihten sonra yapılacak müracaatlar dikkate alınmayacaktır.

 

            c) 3417 Kanun Uygulanması:

 

            3417 sayılı çalışanların tasarrufa teşvik edilmesi ve bu tasarrufların değerlendirilmesine dair kanun gereğince sürekli ve geçici işçi kadrolarında çalışanlar hesabına % 6 işveren, % 4 işçi payı olarak S.S.K’ ya veya ilgili bankaya yatırılan tutarlar; 20.10.1993 tarih ve 21734 sayılı resmi gazetede yayınlanan 93/4B 76 sayılı bakanlar kurulu kararınca 15.01 1994 tarihinden itibaren işverenden % 3 işçiden ö 2 kesilerek yatırılacaktır.

 

            6. SAYMAN VE SAYMAN GÖREVLERİNE ÖDENECEK YAN ÖDEME:

            a) Kadrolu Saymanlar:

 

            93/3922 sayılı Bakanlar kurulu kararınca ekli (1) sayılı cetvelin (A) genel hizmet bölümü 36. maddesi uyarınca, sayışmaya hesap vermekle yükümlü döner sermaye saymanına kadrolu saymana) 600 puan üzerinden iş güçlüğü zammı, 300 puan üzerinden temininde güçlük zammı, 400 puan üzerinden mali sorumluluk zammı ödenecektir.

 

            b) Görevlendirmeli Saymanlar:

 

            Döner sermaye işletmelerimizde, kadrosuzluk nedeniyle diğer unvan kadrolarında olup, sayman olarak görevlendirilenlerden yüksek okul mezunu olanlara 500 puan üzerinden diğerlerine 450 puan üzerinden iŞ güçlüğü zammı, 375 puan üzerinden mali sorumluluk zammı ödenecektir.

 

            c) Veznedarlar:

 

            Döner sermaye işletmelerinde tahsis edilen veznedar kadrolarına atanan personele; 450 puan üzerinden iş güçlüğü, 700 puan üzerinden mali sorumluluk tazminatı ödenecektir.

 

            Döner sermaye kadrolarında bulunan diğer personele ise 93 / 3922 sayılı bakanlar kurulu kararında belirtilen esaslar doğrultusunda ödeme yapılacaktır.

 

            7. İHALELER İLE İLGİLİ HUSUSLAR:

 

            Döner sermaye işletmelerimiz, fiyat ve kaliteli yönünden piyasa ile aynı seviyeyi tutturabilmek, daha çok sipariş olarak öğrencilerin gerçek işler üzerinde daha fazla uygulama yapmalarına imkan sağlamak ve kuruluş amaçlarını gerçekleştirmek bakımından; her türlü mal ve hizmet alımlarında birinci el satıcıları (fabrika veya imalatçı) tercih edecek, en iyi şartlarda ve uygun fiyatlarla temini yoluna gideceklerdir.

 

            Yapılan incelemelerde; bazı okullarımızın aldıkları aynı cins malzeme için aynı tarihli veya birer ikişer gün ara ile birden fazla fatura düzenledikleri görülmektedir. İhale yönetmeliği hükümlerine göre pazarlıkla alım yapabilmek için aynı anda alınan malzemeye birden fazla fatura almak mümkün değildir. Yöneticilerimiz ileride bazı hukuki ve idari sorunlarla karşı karşıya kalmamaları için pazarlıkla alım limitini aşan alımları için ya ihale yapmaları veya genel uygun görüş kapsamına giren kurum ve müesseselerden almaları gerekmektedir. (Örn. Düzce E.M.L. ‘den kereste alınması gibi)

 

            a) İhale Yetkilisi:

 

            Bakanlığımıza bağlı okul ve kurumların bünyesinde faaliyet gösteren döner sermaye işletmelerinde 1994 mali yılı içerisinde yapılacak her türlü mal ve hizmet alımlarında ihale yetkilileri ve yetki limitleri ilgi (c) genelge ile belirlenmiş ve duyurulmuştur. Gereği buna göre yapılacaktır.

 

 

 

            b) İhale Komisyonları:

 

            Döner sermaye ile ilgili alımlarda ihale komisyonlarının teşkili, döner sermaye işletmeleri çalışma yönergesinin 23. maddesi ile belirtilmiştir. Buna göre;

 

            1) Tahmini bedeli 800.00.000- liraya kadar olan ihalelerde ihale komisyonu;

 

            1- İhale Yetkilisi                      : Döner sermaye ita amiri (okul veya kurum müdürü)

            2- İhale Komisyon Başkanı      : Teknik müdür yardımcısı,

            3- İhale Komisyon Üyesi         : Döner sermaye saymanı,

            4- İhale Komisyon Üyesi         : İlgili bölüm veya atölye şefi,

            5- İhale Komisyon Üyesi         :Öğretmenler kurulu veya kurum müdürlüğünce seçilen  (1) üyeden oluşur.

 

            Okul veya kurum müdürü ihtiyaç hissederse verilecek kararlara katılmamak Şartıyla iki adet danışman üye görevlendirilebilir.

 

            Ayrıca, öğrencilerin yetişmesi bakımından; son sınıf öğrencilerinden başlanmak üzere, mümkün olduğu kadar fazla öğrencinin periyodik olarak bu komisyonlarda gözlemci olarak bulundurulması okul idarelerince sağlanacaktır.

 

            2) Tahmini bedeli 800.000.000.- lirayı aşan ihalelerde, ihale komisyonu;

 

            1- İhale Yetkisi: İşletmeler dairesi başkanı

            2- İhale Komisyonu Başka . Döner sermaye ita amiri (okul veya kurum müdürü)

            3- İhale Komisyon Üyesi . Döner sermaye saymanı,

            4- İhale Komisyon Üyesi . Teknik müdür yardımcısı,

            5- İhale Komisyon Üyesi . İlgili bölüm veya atölye şefi,

            6- İhale Komisyon üyesi . Öğretmenler kurulunca veya kurum müdürlüğünce seçilen (1) üyeden oluşur.

 

            Ancak, kuruluş amaçları itibariyle faaliyetlerinin hemen hemen tamamı döner sermaye ile ilgili olan;

 

            Devlet Kitapları Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğü, Film Radyo ve Televizyon ile Eğitim Merkezi (3. Akşam sanat okulu) Müdürlüğü döner sermaye işletmesi ile ölçme değerlendirme ve yerleştirme merkezi (5. Akşam sanat okulu) müdürlüğü döner sermaye işletmelerinin iş yoğunluğu, cirosu ve iki adedinin İstanbul'da bulunması sebebiyle, hizmetin istenilen surette ve verimlilikte yürütülmesini sağlamak maksadıyla, 1994 mali yılında bedeli döner sermayeden ödenecek her türlü mal ve hizmet alımlarında; 800.000.000.- liralık limit, 6.000.000.000.- (altı milyon) lira olarak uygulanacaktır.

 

            3) işletmeler Dairesi başkanlığı ihtiyaç hissederse, ihale komisyonuna yeni üye ilave edebilir.

            4) İhaleler, komisyon üyelerinin tamamının iştiraki ile yapılır. İhale kararlarından çekimser kalınmaz. Karşı oy kullanan üye, gerekçesini ihale kararından ayrı not düşerek belirtir.

 

            c) İhale Dosyaları:

 

            1) İşletmeler tahmini bedeli 800.000.000.- lirayı aşan mal ve hizmet alımı ihalelerinde;

 

            a. ihaleye çıkmak için; ihale yönetmeliğinin 6.,7.,8. ve 9. maddelerinde belirtilen hususlara ait bilgi ve belgeleri bir asıl, bir suret olmak üzere ve dosya halinde İşletmeler Dairesi Başkanlığına gönderilecektir. Onaylanan dosyanın bir sureti işletmeye iade edilecektir. Dosya onaylanmadan ilan yapılmayacaktır.

            b. İhale yapıldıktan sonra; ihale kararının onaylanması için işletmeler dairesi başkanlığına gönderilecek yazının ekinde bir asıl, bir suret olmak üzere iki takım ihale dosyası bulunacak, onaylanan dosyanın bir takımı işletmeye iade edilecektir. (Burada süre söz konusu olduğu için seri hareket edilecektir.)

 

            Bu dosyada bulundurulacak belgeler;

            * Gazete ilanlar,

            * Alınan teklif mektupları,

            * İhale üzerinde kalan istekliden belgesinin sureti,

            * İhale komisyon kararı, alınan geçici teminat

 

            c. Başbakanlığa gönderilecek ihaleye çıkınca ve ihale kararı onay dosyasında (a) ve (b) bendinde belirtilen evraklar eksiksiz bulunacaktır.

 

            2) Döner sermayeli okul ve kurumlarımızın tamamı; 600 milyon liranın üzerindeki ihaleleri ile ilgili evraklarının bir takımı, ihale üzerinde kalan firma ile sözleşme imzalandığı tarihi takip eden 7. gün içerisinde ikinci bir uyarıya gerek kalmadan bakanlığımız işletmeler Dairesi başkanlığına göndereceklerdir.

 

            8. SATIŞLAR:

 

            işletmeler ürettikleri mal, ürün ve hizmetleri, döner sermaye kurullar ihale yönetmeliğinin 63 ve 64. maddelerine uygun olarak piyasa Şartı ve ihtiyaçları göz önünde bulundurularak satılır.

 

            9. ÖĞRENCİLERİN ÇALIŞTIRILMASI:

 

            Bakanlığımıza bağlı okul ve kurumların bünyesinde döner sermaye işletmesi kurulmasının esas amacı; öğrenci ve kursiyerlerin, döner sermaye aracılığı ile alınan siparişler üzerinde fiilen çalıştırılarak, meslekleri ile ilgili konularda daha çok uygulama yapmalarına ve kendilerini daha iyi yetiştirmelerine yardımcı olmaktır.

 

            Bu sebeple, idareci ve öğretmenlerimiz, döner sermaye aracılığı ile alınan işler üzerinde daha çok öğrenci ve kursiyerin çalışması için gerekli tedbirleri alacak her türlü gayret ve özeni göstereceklerdir.

 

            10. DİĞER HUSUSLAR:

 

            a) 1.000-TL nin altındaki tutarlara ilişkin muhasebe işlemleri;

 

            Devlet hesaplarında, 1.000- liranın altındaki tutarlara yer verilmesiyle ilgili Maliye Bakanlığının 495(m) seri numaralı tebliği ile döner sermaye işletmeleri de uygulama kapsamına alınmıştı. Ancak, aynı konu ile ilgili olarak Maliye Bakanlığınca daha sonra yayınlanan 497(m) seri numaralı tebliğ ile döner sermaye işletmeleri bu uygulama kapsamına dışına çıkarılmıştır.

 

            Bu sebeple, döner sermaye işletmelerimiz 1000- liranın altındaki tutarları tahakkuk ettirecek hesaplarda gösterileceklerdir. Ancak vergi beyan ve ödemeleri sırasında; vergi dairesince tahsil edilmeyen tutarlar, kar/zarar hesabına aktarılarak muhasebeleştirilecektir.

 

            b) İlgi (b) genelgemiz 01.01.1994 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır.