HAFİF DERECEDE ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ ÇEKEN (EĞİTİLEBİLİR) DÜZEYDE ZİHİNSEL ENGELLİ ÇOCUKLAR İÇİN AİLEYE ÖNERİLER

1. Eğitilebilir (H.D.Ö.G.Ç.) düzeyde zihinsel engelli çocuğun beden ve zihin gelişimi normal çocuktan yavaş olmaktadır. Bu yavaşlık sezilir sezilmez bir sağlık kuruluşuna başvurmak gerekir. Buradaki görevli personelin tavsiyelerine uymak, düzenli bir beslenmeyi sağlamak ve çocuğu olduğu gibi kabul etmek gerekir.

2. Çocuk aşırı derecede korunursa; GÜVENSİZLİK, aşırı derecede ihmal edilirse; DÜZENSİZ olur. Çocuğa sürekli olarak sen onu yapamazsın şunu beceremezsin uyarları ve telkinleri yerine, yapabileceği işleri yaptırmak, yapabilecekleri içinde teşvik etmek, başarılarından dolayı övmek ve teşvik etmek daha yerinde bir davranış olur.

3. Çocuğu gizlemek, utanç duyulan bir kimse olarak görmek ya da sık sık onu suçlamak, onun bu özürünü kabul etmemek gibi hareketler son derece yanlıştır.

4. Böyle çocuklar kaza ve hastalıklarda normal çocuklar kadar kendilerini koruyamazlar. Onun için sık sık hastalanırlar, sık sık kazalara uğrayabilirler. Ana-babaların dikkatli olmaları, koruyucu tedbirler almaları gerekir.

5. Bu çocuklarda kas gelişimini sağlamak amacı ile el becerilerine çok yer vermek gerekir. Örneğin makasla kağıt ve karton kesmek, çekiçle çivi çakmak, bahçe çapalamak, kil ve renkli çamur vb. maddelerle çeşitli cisimler yapma çalışmaları çok yararlı olur. Bu tür çalışmalara bol bol fırsat verilmelidir.

6. Çocuğa soyunma, giyinme, yutkunma, yeme, içme gibi alışkanlıkların kazandırılmasında erken ve gereken yaşlarda başlanmalıdır.

7. Bu çocuklar genellikle ve çoğunlukla sıkılgan, içe dönük olurlar. Arkadaş edinmede güçlük çekerler. Onlara arkadaş sağlamada yardımcı olmalı sık çocuk park ve bahçelerine götürülmeli, hatta anne ve babalar günlere, çarşıya, pazara, alışverişe beraberinde götürmelidir. Ayrıca çocuğa konuşma düşündüklerini ve gördüklerini anlatma, şarkı ve şiir söyleme vb. etkinlikleri yapabilme olanağı ve fırsatı hazırlanmalıdır.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

HAFİF DERECEDE ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ ÇEKEN (EĞİTİLEBİLİR) DÜZEYDE ZİHİNSEL ENGELLİ ÖĞRENCİLER İÇİN

ÖĞRETMENE ÖNERİLER

Bu çocuklar, kendi yaşlarındaki normal çocuklardan ortalama olarak 3-5 yaş zihinsel açıdan geridirler. Zeka bölümleri 45-75 arasındadır. Ağır öğrenen çocuklar için yapılan tavsiyelere ilave olarak,

1. Eğitilebilir (H.D.Ö.G.Ç.) düzeyde zihinsel engelli çocuklar ortalama olarak bedence normallere yakındır. Bir çok hallerde biricik eksiklikleri zihinsel açıdan gerilikleridir. Bu gerilik kolaylıkla duygusal ve toplumsal uyumsuzluğa yol açabilir. Bunu önlemek için şu hususlara dikkate edilmelidir.

a. Onu normal arkadaşları ile rekabete zorlamayınız. Başaramayacağı etkinliklere yöneltmeyiniz. Derslerde asgari başarıdan fazlasını ondan beklemeyiniz.

. Başta anne ve babası olmak üzere, çevresindekilerin, bu arada sınıf arkadaşlarının çocuğa karşı anlayışlı davranmalarını sağlayınız.

c. Çocuğun duygusal ve toplumsal yaşamında gösterdiği başarılı uyumları daima teşvik ediniz.

2. Bırakınız çocuk, sınıfta ve okulda bazı basit sorumluluklar yüklensin, Yazı tahtasını silmek, kapı ve pencereleri açıp kapamak, bir masayı yerine çekmek, sınıfın temizliği ile ilgilenmek, bazı ders araçlarını getirip götürmek onun okulda yapabileceği işlerdendir. Bu işler yoluyla onun iyi ve yararlı bir takım alışkanlıklar kazanmasına yardım edebilirsiniz. Anne ve baba ile de temasa geçerek çocukta düzen, temizlik işbirliği, sorumluluk duygusu gibi niteliklerin gelişmesine yardım edebilirsiniz.

3. Eğitilebilir (H.D.Ö.G.Ç.) çocuğun yaşamını elleri ile kazanabileceği hatırdan çıkarılmamalı, sağlık, güç, dayanıklılık, kas işbirliği ve arkadaşları ile iyi geçim, işçilikte başarının bazı koşulları olduğu daima göz önünde tutulmalıdır. O halde çocuğun eğitiminde sağlık, beden eğitimi oyunlar ve iş eğitimine önem verilmelidir.

4. Çocuğa öğretilecek temel bilgileri iyi seçiniz. Dikkat edilecek bazı noktalar şunlardır:

. Yazı derslerinde hızdan çok, okunaklı yazmasına önem veriniz. İş mektupları, senet, dilekçe gibi etkinliklerde alışkanlıklar kazandırınız.

b. Çocuğa dilin ses kurallarını ve yapısını öğretmeye çalışmak zaman israfından başka hiçbir şeye yaramayacağı için bunları öğretmekten vazgeçiniz.

c. Matematik dersinde sayma, ölçme, para bozdurma ve basit işlemler üzerinde durunuz.

d. Sosyal bilgilerde, içinde bulunduğu toplumu temel alınız.

e. Fen konularında, çocuğun günlük yaşamına etkisi olan en basit bilgileri veriniz.

5. Okulda kaldığı sürece çocuğa öğrettiklerinizde daima ihtiyaçlarını dikkate alınız. Öğrettiklerinizi ısrarla tekrar ediniz.

6. Çocuğa okulda kazandırılacak bütün bilgi ve beceriler öğretmen tarafından verilecektir. Bazı boşlukların çocuk tarafından kendi çabası ile telafi edebileceğini ummayın. Bu bilgi ve beceriler çok yavaş bir tempo ile öğrenilecektir. Çeşitli yollardan tekrar tekrar sınırlı bilgi ve basit becerilerin pekiştirilmesine gidilmelidir. Bu halde çocukların ellerinde olmayarak karşı karşıya bulundukları zihinsel geriliği, öğretmen olarak sabır ve anlayışla karşılayınız.

7. Her şeyden önemlisi, çocuğa öğreteceğiniz her şeyi tam öğretmeden kesinlikle başka bir şey öğretmeye kalkmayınız. Çok şey öğreteyim derken, hiç bir şey öğretemez ve dolayısıyla vaktinizi boşa harcamış olursunuz.

8. Anlatım ve beceri (özellikle Türkçe ve matematik) derslerini genellikle seviye grupları içinde öğretmeye çalışınız.

9. Değerlendirirken normal zekalı arkadaşlarına göre değil, kendi zekâ sınırı içinde ne yapabileceği göz önünde tutulmalıdır.

10. Telefona cevap verme, telefon etme, mektup yazma postaya verme vb. etkinlikleri öğretiniz.

11. Eve gelen elektrik, su, telefon vb. ihbarnameleri okumasını, gerekenin yapılması eylemlerini kavratınız.

12. Gazete okuma alışkanlığını kazandırınız.( Bu yapılmadığında günlük yaşamda kullanmadığı için zamanla okuma alışkanlığını kaybedebilir.)

13. Basit ilk yardım ve sağlık bilgilerini öğretiniz.

14. Günlük yaşamda çok gerekli olan parayı tanıma, kullanma, alış veriş yapma gibi eylemleri öğrenmesine yardımcı olunuz.

15. Giyinip soyunma, temizlik, saç tarama, tırnak kesme vb. kendisinin yapabileceği işler konusunda aile ile işbirliği yapınız.

16. Temizlik araç ve gereçlerini tanıtınız, kullanmayı öğretiniz, evde pekişmesini sağlayınız.

ÜSTÜN ZEKALI ÇOCUKLAR İÇİN AİLEYE ÖNERİLER

Ana ve baba olarak, üstün zekalı çocuğa yapabileceğiniz en büyük yardım üstün zekalı çocuğun diğerlerinden farklı olmadığını kabul etmek olacaktır. Yalnız onlar çeşitli yönlerden daha şanslıdırlar.

Üstün zekalı çocuklarda diğer çocuklara benzediklerinden nasıl diğer çocukların oynamalarına, üst başlarını kirletmelerine, açgözlü yeme ve eğlenmelerine izin veriliyor, bunları hoş görüyorsak, aynı şeylere üstün zekalılar içinde hoş görmemiz gerekir. Yaşından ileri zeka düzeyinde diye 1-2 yaş büyüğünün davranışlarını beklemek doğru olmayacaktır.

Üstün zekalı çocuklarda diğer bütün çocuklar gibi sevgi, güvenlik, anlayış ve okşanmaya ihtiyaç duyarlar.

Bu türden çocukların yeteneklerini besleyip geliştirmekle beraber her yönden örnek bir insan olarak yetişmelerini sağlamalıyız. Bunun içinde onların üzerinde düşünecekleri, yapacakları, araç ve gereçleri sağlamalıyız. Bu araç ve gereçler özel yetenekleri ve zekalarını geliştirici nitelikte olmalıdır. Okul öncesi üstün zekalı çocuklara evin sağlayamadığı çeşitli oyuncakları anaokulları sağlar. Ana okullarında onların türlü yetenekleri ve fiziksel güçleri oyunlar, temsiller ve halk danslarıyla olumlu bir şekilde karşılanacaktır. Hikaye anlatma, resim çizdirme vb. etkinliklerle de çocukların yaratıcılığı ve imgeleme güçleri beslenip gelişebilecektir. Çevrenizde ana okulları bulunmayabilir. Yada aile bütçesine uygun olmayabilir. Bu durumda fazla masrafa kaçmadan alınacak kitap, sulu boya, renkli kalemler ve iş kağıtları çocuklara hem öğretici hem de yaratıcı saatler geçirtebilir.

Üstün zekalı çocuklar okula başladıktan sonrada özel etkinliklere ihtiyacı vardır. Olanaklar el veriyorsa özel müzik, resim dersleri, kitap satın almaları günlük etkinlikler arasında yer almalıdır. Ailenin ekonomik durumu iyi olmasa bile güzel sanatlar alanında dersler veren dershanelerden yararlanmak mümkündür. Parsız ziyaret edilebilen müzeler, ucuz biletli konser ve tiyatrolar , okul ver üniversitelerin gezileri , üstün yetenekli çocukların öğrenme isteklerini besleyip geliştirebilir.

Çeşitli iş alanlarına saygı göstermekle de çocuklarınızın yeteneklerine yardımcı olabiliriz. Örneğin yüksek matematikten hoşlanmasak veya büyük ressamların çatı ve tavan aralarında ömür tüketen kimseler olduğunu bilsek de bu meslekleri övücü bir dille anlatmalıyız.

Çocuğunuzun dengeli bir yaşama ihtiyacı vardır. Tek bir oyun oynayan veya tek bir alan içinde sıkışıp kalan çocukların bütün çalışma ve boş zamanlarını değişik alanlara yöneltmelerini istemeliyiz. Çocuk kafasını çalıştırdığı zaman bedenini de çalıştırmalı, değişik çocuk oyunlarına, etkinliklere katılmalıdır.

Çocuklarımızı tek yönlü kişiler olmaktan kurtarmak için değişik ilgi alanlarına yönlendirmeliyiz

Ailede çocuklardan bir tanesi üstün zekalı, diğerleri normal zekalı ise bu aile için özel bir problem vardır. Bu problem dikkatlice ele alınmazsa bundan hem üstün yetenekli çocuk hem de orta düzeydeki çocuk zarar görecektir. Diyelim ki bir ailenin iki kız çocuğu var. Bunlardan birisi üstün diğeri normal zekalı olsun. Üstün zekalı bu niteliğinden dolayı aile içinde daima okşanıp övülürse o şımarır, kendini beğenir daha açıkça sı “üstünlük duygusu” geliştirir. Diğer yandan normal zekadaki çocuk ise kendini küçük görür ve kendisinin değeri olmadığı kanısına kapılabilir. Buna benzer bir problemde anne ve babaların normal zekalı çocukların davranışları için tanıdıkları sınırsızlığa karşı üstün zekalılar için koydukları kısıtlamadan doğar.

Buda diğer kardeşleri gibi uluorta hareket edemeyen üstün zekalı çocuğun küskünlüğüne neden olur. Böyle durumlarda ana ve babaların tarafsız olmaları, normal zekalı çocukların da yaptıkları iyi işleri olanaklardan yararlanarak övmeleri; belirli bir ayırım yapmamaları gerekir. Çocukların olumlu yönde yetişmeleri için okulla işbirliği şarttır. Öğretmenin rehberliğinden, gerekirse bu konuda çalışmalar yapan eğitim kurumlarından da her zaman bilgi ve yardım sağlanabilir. Okuldaki etkinlikler evde de sürdürülmeli, çocuğun yetenekli olduğu alana yönelmesi sağlanmalıdır.

Bugün yaşama koşulları ve toplum idareleri yönünden dünyamız korkunç bir yarış içindedir. Üstün zekalı bilginlerimiz, buluşçularımız olmasaydı hayat sıkıntılı, güç ve anlamsız olacak, görüş alanımız oldukça sınırlı olacaktır. Her zaman ihtiyaç duyulan üstün zekaya yüzyılımızda daha büyük ihtiyaç vardır. Değerleri bulup ortaya çıkarmak, toplumun hizmetine sunmak önce siz anne ve babalara düşmektedir.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ÜSTÜN ZEKALI ÇOCUKLARIN EĞİTİMİNDE ÖĞRETMENE

ÖNERİLER

Bu tip çocuklar için sınıf öğretmeninin öğrenim görevlerinin dışında ek öğrenim programları hazırlaması gerekir. Sınıfın seviyesi onların seviyesinden çok aşağıda kalabilir. Aşağıda belirtilen noktalar dikkate alınarak çocukların daha iyi gelişmelerine yardımcı olabilmek için sınıf öğretmeni;

1. Çocuğun çalışma ve ödevlerini sınıfın işlemekte olduğu konularda ve aynı tempoda tutmaya çalışmamalı, onun güç ve süratine uygun ödevler vermelidir.

a. Ödevlerde tekrara ve alıştırmalara fazla yer vermemelidir.

b. Daha çok problem çözme tekniğini gerektiren ödevler vermelidir.

c. Yarı teknik malzemelerin okunması, özetlenmesi, bazı araçların modellerinin yapımı, şemalarının çizimi ve onların çalışma kurallarını açıklama ödevleri verilmelidir.

2. Tartışma, proje ve dramatizasyon çalışmalarına önem verilmelidir.

3. Tasnif, organize etme ve maddelendirme olanağı veren fırsatlar hazırlanmalıdır.

4. Ders etkinliklerinde kitabi etkinliklerden çok, geniş gözlem ve deneylere yer verilmelidir.

5. Kendilerine özgü ilgileri olduğundan grupla olduğu kadar bireysel çalışmalara da önem verilmelidir.

6. Öğrenciyi okul içi ve dışı etkinliklere yönlendirmelidir.

7. Önderliği gerektiren ya da önderliği geliştirmeye fırsat verecek çalışmalara katılması için teşvik edilmesi gerekir.

8. Bu tip çocuğun başarısını, sınıf arkadaşlarının başarısı seviyesi ile değil kendi öğrenme güç ve sürati ile karşılaştırmalıdır.

9. Anne ve baba ile bu konuda işbirliği yapmalı, onlara çocuklarını ihmal etmeden ve gurura kapılmadan yetiştirmek için gerekli anlayışı kazandırmaya çalışmalıdır.

10. İleri öğrenim için en uygun yolun seçilmesinde uzmanlarla işbirliği yapılmalı.

11. Bu çocuklarda üstünlük duygusunu yaratmak, aynı “aşağılık duygusu” kadar zararlı sonuçlar doğurur. Çocuk arkadaşlarını ve çevresindekileri aşağı görür ve toplumda yalnız bir kişi olarak yaşamına devam etme tehlikesi ile karşı karşıya kalır. Onun için üstünlük duygusunun çocuklarda yaratılmamasına azami dikkat sarf edilmelidir.

12. Akademik konular için resim, müzik, beden eğitimi gibi dersler ihmal edilmemelidir.

ORTA DERECEDE ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ ÇEKEN ÖĞRENCİLER İÇİN AİLEYE ÖNERİLER

1. Çocuk yaşıtlarına göre biraz daha geç ve güç öğreneceğinden çocuktan zeka düzeyinin üzerinde başarı beklenmemeli, normal başarı göstermesi için zorlanmamalıdır.

2. Sınıfına uyum sağlayabilmesi için öğretmenlerle işbirliği yaparak evde derslerini kavramasına yardımcı olunmalıdır.

3. Küçük başarıları bile desteklenerek daha başarılı olma isteği için ortam sağlanmalı, böylece kendine güven duygusu geliştirilmelidir.

4. Evde yapabileceği işler verilerek sorumluluk duygusu geliştirilmeli, etkin olduğu konulara yöneltilmelidir.

5. Çocuğun zayıf yönleri eleştirilmemeli, kuvvetli yönleri bulunup geliştirilmeye çalışılmalı, olumlu davranışları her fırsatta değerlendirilmeli ve desteklenmelidir.

6. İyi arkadaş ve çevre ilişkileri kurmasına olanak sağlanmalı, yardımcı olunmalıdır.

7. Kardeşleri ve arkadaşları ile kıyaslanmamalıdır.

8. Çocuktaki davranış bozukluğunun bir çoğunun, doğrusunu bilmediğinden ya da beceremediğinden kaynaklanacağını düşünerek, bu bozukluğun ve hataların neler olduğunu ve doğrunun nasıl olacağını SEVGİ ve ANLAYIŞ la anlatmalı, çocuk ikna edilmelidir.(Hatalarından dolayı hırpalanan bu çocuklarda kişilik bozuklukları artar. )

9. Çocukta görülen davranış bozukluklarının nedenleri incelenmeli, problemlerini çözmede yardımcı olunmalıdır.

10. Olumsuz davranışları bazı hallerde görmezlikten gelinmeli, hataları büyütülmemelidir.

11. Aşırı sevgi ve aşırı baskı kaldırılmalı, sınıflandırma zamanında ve yerinde yapılmalıdır.

12. Anne ve babanın “EĞİTİM GÖRÜŞLERİ” tutarlı olmalı, alacakları eğitim önlemleri birbirini desteklemelidir.

13. Anne ve baba aile sorunlarını çocuğun yanında tartışmamalıdır. Ailedeki huzursuzluklar çocuğun başarısında ve davranış bozuklukları göstermesinde en büyük etkendir.

14. Çocukta, akademik başarıdan çok sanata yönelik becerilerin gelişmesini sağlayıcı etkinlikler yapılmalıdır. Çocuk ileri öğrenim kademelerine değil, iş hayatına hazırlanmalıdır.

 

 

 

ORTA DERECEDE ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ ÇEKEN ÖĞRENCİLER İÇİN ÖĞRETMENE ÖNERİLER

Bu çocuklar kendi yaşlarındaki normal zeka düzeyindeki çocuklardan 1-2 zeka yaşı geridedirler.

1. Ağır öğrenen çocuğun kişiliğini çeşitli yönleri ile tanımaya çalışınız. Bulunduğu sınıf ne olursa olsun, bildiği ve başardığı şeyleri hareket noktası alınız. Onda sebat, sabır, düzen, işbirliği gibi niteliklerin geliştirilmesi için özel bir önem veriniz.

2. Çocuğun kişiliğine saygı gösteriniz. Çocuğun yetersizliklerini ve başarısızlıklarını olur olmaz vesile ile yüzüne vurmaktan kaçınınız. Kuvvetli yanlarını bulup geliştiriniz. Ağır öğrenen bir çocuk yetenekli ve hevesli olduğu alanlarda desteklendiği takdirde belki o alanlardaki basit işlerde arkadaşları ile rekabet edebilecek bir duruma gelebilir.

3. Öğretmen ağır öğrenen çocuğa o şekilde davranmalıdır ki öteki çocuklarda onu sınıfın bir üyesi olarak kabul etsin. Söz gelimi diğer çocukların derslerde ona bazen yardım etmesini sağlayabiliriz. Sınıf etkinliklerinde ona başarabileceği sınırlı sorumluluklar verebilirsiniz. Böylece sınıftaki öteki çocuklar onu daha iyi anlayacaklar ve gelişmesine yardım etmek isteğini duyacaklardır.

4. Öğretmen ağır öğrenen çocukları öğrenim kademelerine değil iş yaşamına hazırladığını çok iyi bilmelidir. o bir önder olacak değildir. Yaşamını daha çok kafasıyla değil, elleri ile kazanacaktır. Bu bakımdan onu yaşam boyunca kullanacağı temel bilgi ve becerileri kazandırmaya çalışınız.

5. Ağır öğrenen çocuklar soyut konuları çok zorlukla öğrenirler ve yaratıcı düşünce isteyen etkinliklerde zorluk çekerler. Konuları elden geldiğince somut biçimde yaşayarak, deneyerek, göstererek, karşılaştırarak öğretmeye çalışılmalıdır.

6.Geç ve güç öğrenirler. Çabuk unuturlar. Bu çocukların öğretiminde en aza indirilmiş bilgi ve beceriler üzerinde sık tekrara önem veriniz.

7. Dikkati dağınık ve dikkat süresi kısadır. Sık sık dikkatini toplayacak hareketler yapmalı, ilgi duymadığı konular üzerinde fazla durmamalı ve elden geldiğince dersleri somut biçimde izlemeğe çalışılmalıdır.

8. Ağır öğrenen çocuk genelleme yapamaz, bir konuda öğrendiği kuralı başka konulara uygulayamaz. Bu bakımdan, her konuda gerekli olan bilgi ve becerileri ayrı ayrı öğretmek gerekir. Söz gelimi çocuk, çiçek ve otların birer bitki olduğunu öğrenmişse, ağacı gördüğünde onun da bitki olduğu düşünülemez. Ona, ağacında bir bitki olduğunu ayrıca öğretmek gerekir.

9. Basit sözcükler ve kısa cümlelerle konuşun. Bu çocuklara her fırsatta kendilerini sözle anlatma olanakları vermeli, buna teşvik etmelidir. Böylece duygularını düşüncelerini sözlü olarak anlatmada kendilerine güven kazanabilirler. Sık eleştiriler kendine olan güveni yıkacağından bu konuda dikkatli olunmalıdır.

10. Bu çocuklar genelde çekingen ve bencildirler. Bu nedenle çevresindeki arkadaşları ile kolaylıkla arkadaşlık kuramazlar, kursa da dostluk süresi kısadır.

11. Ağır öğrenen çocuk kolayca yorulur ve sebatsızdır. Onun bu durumunu daima göz önünde tutmalı, hoş karşılamalıdır. Uzun süre aynı tür çalışmaya zorlanmamalıdır. Yorulduğu zaman çalışmanın türü değiştirilmelidir.

12. Ağır öğrenen çocukların gerek kendilerinin, gerekse anne ve babalarının bu duruma uyumunu sağlayınız. Bu çocukların anne ve baba tarafından başaramayacağı zihinsel çalışmalar ve akademik öğrenim basamaklarına itilmesini önlemeye çalışınız